واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

536

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

سامانيان لااقل اسما - احياء شده بوده . در سال 353 هجرى / 964 ميلادى . اسحق « 1 » فرزند و جانشين الپ تگين متوفى به سال 352 هجرى / 963 ميلادى از صاحب پيشين محلى غزنه شكست خورد و به بخارا گريخت . و فقط در سال 354 هجرى / 965 ميلادى به يارى دولت سامانى توانست بر حريف خويش فايق آيد « 2 » . پس از آن بر سكه‌هاى مضروب در غزنه - گذشته از نام صاحب و حاكم محلى - نام سامانيان نيز ضرب مىشده « 3 » . تا حدى كه اطلاع داريم باقى دوران پادشاهى منصور به آرامش گذشت . بلعمى در بهار سال 974 ميلادى ( 364 هجرى ) درگذشت ( رجوع شود به ص 50 حاشيهء 3 ) و پس از وى شغل وزارت مجددا به يوسف بن اسحق رسيد و وى نيز فقط پنج ماه بعد از سلف خويش زندگى كرد . در آخرين سال پادشاهى منصور ، ابو عبد اللّه احمد بن محمد جيهانى پسر ابو على محمد و نوادهء ابو عبد اللّه محمد بن احمد مشهور به وزارت منصوب گشت . منصور در [ آخر بهار ] ژوئن سال 976 ميلادى

--> ( 1 ) - محتملا اسم واقعى او اسحق بن ابراهيم بوده . رجوع شود به ابن حوقل ، 14 - 13 . ( 2 ) - دربارهء اين وقايع رجوع شود به « متون » ، ص 160 ( فصيح ) ؛ جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، I ، 73 - 70 . بىشك تاريخى كه فصيح براى افتادن غزنه به دست الپ تگين نقل كرده خطاست ( 322 هجرى ) . بر روى هم به‌رغم شايستگى تأليف فصيح كه منقول از ديگران است ، نميتوان با راورتى ( جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، I ، 40 ) دمساز شده وى را « Excellent authority » ناميد و وى حتى در مورد وقايع قرن چهارم هجرى ( دهم ميلادى ) سزاوار چنين تعريفى نيست . ( 3 ) - ساواليف ، « تكمله‌ها » ، ص 240 .